Listy Sternów wracają do Mszany Dolnej. Historia ocalonego i utraconej rodziny

W Mszanie Dolnej znów wybrzmi opowieść, którą przez lata niosły tylko archiwa i pamięć potomków. W Miejskiej Bibliotece pokażą listy będące ostatnim śladem po rodzinie Sternów, zamordowanej podczas Zagłady w regionie. To historia o ucieczce w ostatniej chwili, o ciężarze winy, który nie znika z biegiem lat, i o tym, jak rodzinne dokumenty potrafią przywrócić głos tym, których już nie ma. Spotkanie wpisuje się w szerszą pracę nad przypominaniem żydowskiej historii przedwojennej Mszany Dolnej.

• Listy, które zostały po rodzinie Sternów
• Ocalony ślad wraca dzięki rodzinie i pracy nad archiwaliami
• Spotkanie w bibliotece i transmisja dla tych, którzy nie przyjdą osobiście

Listy, które zostały po rodzinie Sternów

Fundacja Sztetl Mszana Dolna przygotowuje kolejne spotkanie w projekcie poświęconym dwukulturowej, przedwojennej historii miasta. Tym razem centrum uwagi staną listy rodziny Sternów – ostatnie wiadomości, jakie przetrwały po bliskich zamordowanych w czasie Zagłady w Mszanie Dolnej, Rabce i Limanowej.

Adresatem korespondencji był Izydor Stern, jedyny ocalały z rodziny. W chwili, gdy widział najbliższych po raz ostatni, miał 17 lat. Zdołał uciec po brutalnym pobiciu przez hitlerowską bojówkę i przez całe życie wracał do tamtej chwili. Z relacji przekazywanych przez rodzinę wynika, że nie potrafił wybaczyć sobie, iż nie zdołał namówić pozostałych do wyjazdu.

To właśnie te listy mają stać się osią opowieści o utracie, ale też o przetrwaniu pamięci. Obok tragedii wybrzmi również druga, mniej oczywista warstwa tej historii – dalsze życie Izydora, który doczekał się czwórki dzieci oraz licznego grona wnuków i prawnuków. W takich opowieściach widać wyraźnie, że historia nie kończy się na zniszczeniu. Czasem ciągnie się dalej, w kolejnych nazwiskach i twarzach.

Ocalony ślad wraca dzięki rodzinie i pracy nad archiwaliami

Listy udostępniła córka Izydora, Leba Stern Sonneberg. Imię otrzymała po babci zamordowanej w Mszanie Dolnej, co samo w sobie pokazuje, jak silnie w tej rodzinie splatają się pamięć i ciągłość. Materiały zostały też przetłumaczone na potrzeby wydarzenia przez dr. Jakuba Antosza-Rekuckiego.

To nie jest jedynie pokaz dokumentów. Fundacja buduje wokół nich nowy cykl zatytułowany „Karty pamięci żydowskiej Mszany Dolnej”, oparty na archiwaliach odnalezionych i udostępnionych w ostatnim czasie. Dzięki takim materiałom historia przestaje być ogólnym hasłem, a staje się opowieścią o konkretnych ludziach, ich rodzinnych więziach, strachu i nadziei.

Podczas spotkania dr Jakub Antosz-Rekucki ma także wykonać antywojenne pieśni Boba Dylana. Ten muzyczny wątek dobrze dopełnia całość – nie rozprasza, lecz prowadzi od archiwum do współczesnego języka sprzeciwu wobec przemocy.

Spotkanie w bibliotece i transmisja dla tych, którzy nie przyjdą osobiście

Wydarzenie odbędzie się w Miejskiej Bibliotece w Mszanie Dolnej. Organizatorzy zapowiadają je na:

Kiedy: w poniedziałek, 22 czerwca 2026 roku, o godz. 17:00
Gdzie: w Miejskiej Bibliotece w Mszanie Dolnej
Organizator: Fundacja Sztetl Mszana Dolna
Transmisja: na profilu FB Sztetl Mszana Dolna

Spotkanie objęto honorowym patronatem burmistrz Agnieszki Orzeł. Wsparcia finansowego udzieliło Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.

Dla tych, którzy nie dotrą do biblioteki, przewidziano transmisję internetową. To ważne, bo ta historia nie należy wyłącznie do jednego miejsca. Dotyczy pamięci o dawnych sąsiadach, o przerwanych losach i o dokumentach, które po latach nadal potrafią poruszyć mocniej niż niejedno oficjalne wspomnienie.

na podstawie: Powiat Limanowski.