W Mszanie Dolnej upamiętniono blisko 900 ofiar Zagłady. Odczytano 212 nazwisk

Kamienie składane na mogiłach, znicze i modlitwy towarzyszyły uroczystościom w Mszanie Dolnej. Podczas obchodów 84. rocznicy Zagłady miejscowej społeczności żydowskiej przypomniano historię dawnych mieszkańców miasta oraz nazwiska zamordowanych. Główna ceremonia odbyła się na Pańskim, gdzie spoczywa blisko 900 ofiar.

• Archiwalne zdjęcia przypomniały historię żydowskich mieszkańców
• Na Pańskim odczytano nazwiska całych rodzin
• Pamięć o ofiarach znalazła ciąg dalszy w bibliotece

Archiwalne zdjęcia przypomniały historię żydowskich mieszkańców

Obchody zorganizowała Fundacja Sztetl Mszana Dolna. Spotkanie rozpoczęło się w Szkole Podstawowej nr 1 od prezentacji poświęconej życiu i śmierci mszańskich Żydów. Mówiono o ich wkładzie w historię, kulturę i gospodarkę miasta, a także o tragicznych wydarzeniach z czasu II wojny światowej.

Prelekcji towarzyszyła wystawa archiwalnych fotografii przedwojennej Mszany Dolnej oraz jej żydowskich mieszkańców. Była to okazja, by spojrzeć na ofiary nie tylko przez pryzmat wojennej tragedii, lecz także ich codziennego życia i miejsca w historii miasta.

Następnie uczestnicy przeszli trasą obejmującą trzy miejsca związane z martyrologią ludności żydowskiej Mszany Dolnej oraz osób przesiedlonych do miasta podczas okupacji. Zatrzymali się przy mogiłach przy ulicach Ogrodowej i Ludwika Mroza, a także na cmentarzu żydowskim. W każdym z tych miejsc wspominano pomordowanych i pochowanych, zapalano znicze, składano kamyki oraz wspólnie się modlono.

Modlitwę w tradycji żydowskiej poprowadził Avraham Jaakov Taylor – potomek rodziny Rebhun związanej z ulicą Piłsudskiego, chazan i rabin.

Na Pańskim odczytano nazwiska całych rodzin

Najważniejsza część uroczystości odbyła się na Pańskim, w miejscu największego mordu w dziejach regionu. W masowej mogile spoczywa blisko 900 ofiar Zagłady. Wśród zamordowanych byli także Amalia i Dawid Pesach Rebhun, prapradziadkowie Avrahama Taylora.

W mogile pochowano również grupę chrześcijan żydowskiego pochodzenia, którzy zostali zamordowani podczas tych samych wydarzeń. Dlatego podczas ceremonii odmówiono zarówno modlitwę żydowską, jak i katolicką. Spotkanie rozpoczął dźwięk szofaru, rytualnego rogu przypominającego o obowiązku zachowania pamięci.

Odczytano nazwiska osób i rodzin zamordowanych w Mszanie Dolnej. Wśród 212 wymienionych nazwisk powtarzały się całe rodzinne historie – niekiedy jedno nazwisko obejmowało od 20 do 40 ofiar. Najmłodsze dzieci nie miały jeszcze roku. Dwadzieścioro kolejnych nie ukończyło trzech lat. Najstarszą zamordowaną osobą była Lea Eichner, która miała 86 lat.

Ważnym elementem tegorocznych obchodów było spotkanie daty rocznicy z żydowskim jorcajtem, czyli rocznicą śmierci obliczaną według kalendarza żydowskiego. Dla potomków osób pochowanych na Pańskim miało to szczególne znaczenie, ponieważ oba kalendarze wskazały ten sam dzień pamięci.

Pamięć o ofiarach znalazła ciąg dalszy w bibliotece

Uczestnicy otrzymali przygotowane przez Fundację Sztetl Mszana Dolna Karty Pamięci. Materiały zawierały fotografie, biografie kilkudziesięciu ofiar oraz wspomnienia. Dzięki takim opracowaniom nazwiska odczytane podczas ceremonii można powiązać z konkretnymi osobami i rodzinami, a nie tylko z liczbą ofiar podawaną w opisach historycznych.

Obchody zakończył koncert Avrahama Taylora i zespołu Klezmorim Trio w Miejskiej Bibliotece w Mszanie Dolnej. W programie znalazły się pieśni chasydzkie, tradycyjne melodie żydowskie oraz psalmy łączące różne tradycje religijne. Finałem była wspólna modlitwa o pokój oparta na Psalmie 122.

Uroczystości odbyły się pod honorowym patronatem burmistrza Mszany Dolnej. Wydarzenie dofinansował Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a projekt otrzymał także wsparcie finansowe Województwa Małopolskiego oraz Forum Dialogu.

na podstawie: Powiat Limanowski.