W miejscu dawnej synagogi w Mszanie Dolnej wróciła pamięć o żydowskich sąsiadach

W Mszanie Dolnej ludzie stanęli tam, gdzie przez lata była synagoga, i na moment uciszyli codzienny pośpiech. W 40. rocznicę gestu Jana Pawła II wobec rzymskiej Synagogi Większej nie chodziło o samą datę, ale o pamięć, która wciąż domaga się miejsca w miejskiej opowieści. Wspomniano dawną wspólnotę żydowską, jej rabinów, rodzinę Holländerów i relacje z katolickimi sąsiadami, a w miejscu po bożnicy zapłonęły światła pamięci.

• W miejscu dawnej bożnicy wybrzmiały psalmy i hymn szabatowy
• Historia Holländerów i rabinów została opowiedziana na nowo
• Gest Jana Pawła II stał się pretekstem do trudnej, ale potrzebnej rozmowy

W miejscu dawnej bożnicy wybrzmiały psalmy i hymn szabatowy

Podczas spotkania 13 kwietnia uczestnicy przyszli na teren, gdzie niegdyś stała mszańska synagoga. Wystawa fotograficzna, chwila skupienia i wspólna modlitwa nadały temu miejscu ton bardziej zadumy niż oficjalnej uroczystości. Odmówiono psalmy, a potem rozbrzmiała melodia hymnu szabatowego, śpiewanego przed laty także w tej bożnicy i w okolicznych domach.

To właśnie ten prosty, ale mocny obraz najlepiej pokazuje, że pamięć o dawnych mieszkańcach Mszany Dolnej nie jest wyłącznie sprawą archiwów. Wraca tam, gdzie toczyło się zwykłe życie, modlitwa, handel i sąsiedzkie rozmowy, zanim Zagłada przerwała historię całej wspólnoty.

Historia Holländerów i rabinów została opowiedziana na nowo

Fundacja Sztetl Mszana Dolna przygotowała spotkanie jako odpowiedź na apel polskich biskupów, którzy zachęcali wiernych do odwiedzenia synagog 13 kwietnia. W przytoczonym przez organizatorów liście znalazły się słowa: „Podążając śladem św. Jana Pawła II, odwiedźmy 13 kwietnia synagogę. Wspomnijmy mężczyzn i kobiety, których modlitwami przez wieki nasiąkały mury bożnic”.

Podczas wydarzenia przypomniano dzieje społeczności żydowskiej, która przez lata współtworzyła historię, kulturę i gospodarkę miasta. W centrum tej opowieści pojawiła się rodzina Holländerów oraz mszańscy rabini, a także ich potomkowie, żyjący już w innych miejscach i niosący dalej pamięć o rodzinnych korzeniach. Organizatorzy zwrócili też uwagę na elementarne fakty związane z kultem synagogalnym i relacjami chrześcijańsko-żydowskimi, bo bez tego trudno mówić o pełnym obrazie miasta.

Gest Jana Pawła II stał się pretekstem do trudnej, ale potrzebnej rozmowy

Wspomnienie 40. rocznicy wizyty Jana Pawła II w rzymskiej Synagodze Większej było tu czymś więcej niż symbolicznym tłem. Dla uczestników spotkania stało się punktem odniesienia do pytania, jak dziś rozumieć dialog i pamięć, kiedy tak łatwo zatrzymać się na samych deklaracjach.

Organizatorzy przypomnieli, że papież nie tylko wszedł do synagogi po wiekach podziałów, lecz także uznał to wydarzenie za ważne do końca życia. W tekście źródłowym przywołano również myśl, że samo odwoływanie się do Jana Pawła II nie wystarcza, jeśli nie idą za tym konkretne postawy. I właśnie w tym miejscu spotkanie w Mszanie Dolnej nabrało znaczenia lokalnego, ale też szerszego – jako próba oddania pamięci tym, którzy współtworzyli miasto, a zostali z niego brutalnie wyrwani.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Limanowej.