Od katyńskiego hołdu po słomiane przebrania region trzyma się tradycji

W Małopolsce Wielkanoc potrafi zmieścić w sobie dwa zupełnie różne obrazy. W Limanowej ma wybrzmieć cisza i pamięć o ofiarach zbrodni katyńskiej, a w Dobrej od świtu pojawiają się słomiane postacie, które niosą gwar, wodę i dawny obrzęd. To właśnie taki tygiel pokazuje, jak mocno miejscowe zwyczaje i historia wciąż trzymają się tutaj razem.

• W Limanowej pamięć o Katyniu ma wybrzmieć w bazylice i przy tablicy
• W Dobrej słomiane postacie znów wyszły z legendy i konkursu

W Limanowej pamięć o Katyniu ma wybrzmieć w bazylice i przy tablicy

W niedzielę, 12 kwietnia 2026 roku, Limanowa zatrzyma się na chwilę przy jednej z najboleśniejszych kart polskiej historii. W bazylice Matki Boskiej Bolesnej mają się odbyć uroczystości związane z 86. rocznicą zbrodni katyńskiej, przygotowane przez miasto i Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 1. To nie będzie tylko oficjalny gest, ale przede wszystkim wspólne przypomnienie o oficerach Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Bykowni i innych miejscach kaźni na Wschodzie.

Plan uroczystości jest już znany:

1. 8:50 – uczniowie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 1 przedstawią Apel Poległych.
2. 9:00 – zostanie odprawiona uroczysta Msza Święta w intencji pomordowanych.
3. Po zakończeniu liturgii uczestnicy złożą kwiaty przy pamiątkowej tablicy obok bazyliki.

Taki poranny rytm nadaje obchodom szczególny ton. Najpierw głos młodych, potem modlitwa, na końcu gest pamięci przy tablicy. W Limanowej to właśnie szkoła i parafia spinają opowieść o historii, która nie powinna zniknąć z codziennego miejskiego krajobrazu.

W Dobrej słomiane postacie znów wyszły z legendy i konkursu

Z kolei w Dobrej Poniedziałek Wielkanocny miał zupełnie inny charakter. Od świtu po miejscowości chodziły młode osoby w słomianych strojach, kultywując zwyczaj „Śmiguśnioków”, nazywanych też „Dziadami Śmigustnymi”. Były radosne psikusy, było symboliczne polewanie wodą, a przy tym tłum mieszkańców i gości, którzy od lat czekają na ten niepowtarzalny obrazek wielkanocnego poranka.

Za tym obrzędem stoi miejscowy folklor. Według legendy śmiguśnioki mają przypominać jeńców tatarskich, którzy przed wiekami, pozbawieni ubrań i języków, okrywali się słomą, żeby przetrwać mróz. Dziś ta opowieść żyje już nie jako ponury ślad przeszłości, ale jako znak radości, wiosennego oczyszczenia i przywiązania do tradycji. W Dobrej w lany poniedziałek nikt nie powinien wrócić do domu suchy.

Corocznym obchodom towarzyszy konkurs przygotowywany przez Gminny Ośrodek Kultury w Dobrej. Wydarzenie odbywa się pod honorowym patronatem starosty limanowskiego Mieczysława Urygi. W tegorocznej rywalizacji wystartowało 19 uczestników tworzących 5 grup. Komisja patrzyła nie tylko na wygląd strojów, ale też na to, czy obrzęd został zachowany z należytą starannością.

Wyniki były następujące:

1. Śmiguśniokiem Roku 2026 został Szymon Białoń, wyróżniony za zaangażowanie i starannie wykonany strój.
2. Wyróżnienie otrzymała pięcioosobowa grupa Zające, która przygotowała kompletny zestaw akcesoriów wymaganych w tradycji Dziadów Śmigustnych.

W Dobrej ten konkurs nie jest dodatkiem do zabawy, ale jej ważną częścią. To właśnie dzięki takim wydarzeniom obrzęd nie zamienia się w muzealny eksponat, tylko zostaje w ruchu – w krokach, strojach, wodzie i śmiechu, który każdego roku wraca na ulicę.

na podstawie: Powiat Limanowski.