Odnowiono nagrobek powstańca. Żeliwny krzyż wrócił na mogiłę

Na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej zakończono renowację nagrobka Stanisława Zawiszy „Czarnego”, uczestnika Powstania Listopadowego i kawalera Krzyża Virtuti Militari. Odtworzono żeliwne ogrodzenie oraz krzyż, a zachowane elementy mogiły poddano konserwacji. Prace objęły także uporządkowanie otoczenia grobu. Na ten cel Miasto Limanowa otrzymało 12 tys. zł dotacji z budżetu Województwa Małopolskiego.

• Mogiła z 1887 roku odzyskała historyczny wygląd
• Wojewódzka dotacja pokryła część kosztów renowacji
• Życiorys Stanisława Zawiszy prowadzi od Krakowa do Łososiny Górnej

Mogiła z 1887 roku odzyskała historyczny wygląd

Renowacja objęła nagrobek pochodzący z 1887 roku, będący miejscem pochówku Stanisława Zawiszy „Czarnego”, który żył w latach 1813–1887. Odtworzone zostało żeliwne ogrodzenie wraz z nowym fundamentem. Na zachowanej oryginalnej podstawie osadzono również nowy żeliwny krzyż.

Konserwatorzy zajęli się także elementami, które przetrwały do naszych czasów – pasyjką, podstawą nagrobka oraz tabliczką inskrypcyjną. Rekonstrukcję przygotowano na podstawie zachowanych materiałów historycznych i dokumentacji konserwatorskiej. Wykorzystano również analogię do mogiły z drugiej połowy XIX wieku znajdującej się na cmentarzu parafialnym w Starym Sączu.

Prace prowadzono tak, aby zachować historyczną substancję obiektu. Usunięto także pień i system korzeniowy po wyciętym drzewie, dzięki czemu uporządkowano bezpośrednie otoczenie mogiły. Zachowana oryginalna podstawa krzyża pozwala połączyć odtworzone elementy z autentycznymi fragmentami nagrobka.

Wojewódzka dotacja pokryła część kosztów renowacji

Zadanie zrealizowało Miasto Limanowa przy finansowym wsparciu Województwa Małopolskiego. Dotacja celowa wyniosła 12 000 zł i została przyznana w ramach programu „Małopolska Pamięta – zachowanie miejsc pamięci historycznej” na 2026 rok.

Środki przeznaczono na prace konserwatorsko-restauratorskie przy nagrobku żołnierza Powstania Listopadowego i kawalera Krzyża Virtuti Militari. Odnowiona mogiła jest teraz nie tylko czytelniejsza dla odwiedzających cmentarz, lecz także lepiej zabezpieczona przed dalszym niszczeniem.

Nagrobek stanowi jeden z 18 obiektów tworzących zespół zabytkowych nagrobków na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej. Cały zespół został wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego. Nekropolia zachowuje pamiątki XIX- i XX-wiecznej sztuki sepulkralnej oraz historii regionu.

Życiorys Stanisława Zawiszy prowadzi od Krakowa do Łososiny Górnej

Stanisław Zawisza „Czarny” urodził się w Krakowie w 1813 roku. Przed ukończeniem 18 lat wstąpił do formowanego w tym mieście 9. Pułku Piechoty. Jako podporucznik 6. Pułku Strzelców Pieszych „Braci Krakowian” walczył w Powstaniu Listopadowym. Za męstwo otrzymał Krzyż Virtuti Militari.

Po upadku powstania przebywał we Francji, gdzie ukończył szkołę inżynierską. Do Krakowa wrócił podczas Wiosny Ludów w 1848 roku i ponownie zaangażował się w działalność patriotyczną. Później pracował między innymi przy budowie linii kolejowej do Trzebini, a następnie był guwernerem w dworach ziemiańskich.

Do Łososiny Górnej trafił jako guwerner w dworze Jana Pieniążka. Spędził tam ostatnie lata życia. Zmarł w 1887 roku i został pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.

Ochroną zabytkowych nagrobków na łososińskiej nekropolii od lat zajmuje się także Robert Kowalski – historyk, muzealnik i radny Miasta Limanowa. Był inicjatorem starań o wpisanie zespołu do rejestru zabytków oraz pomysłodawcą Łososińskiej Kwesty na rzecz Ratowania Zabytkowych Nagrobków. Zbiórka pomaga popularyzować historię cmentarza i zdobywać środki na renowację kolejnych obiektów.

na podstawie: Urząd Miasta Limanowa.