Po 60 latach spotkali się w Mszanie. Ich listy stały się tematem wydarzenia

Dwie biografie, które rozdzieliła wojna, połączyła wieloletnia korespondencja. W Mszanie Dolnej zostaną pokazane listy Jakuba Weissbergera do Aleksandra Kalczyńskiego, a także fotografie i rodzinne pamiątki związane z ich historią. Spotkanie będzie kolejną odsłoną cyklu Opowieść o sztetlu Mszana Dolna.

• Listy dwóch dawnych mieszkańców Mszany Dolnej
• Po latach zachowała się nie tylko korespondencja

Listy dwóch dawnych mieszkańców Mszany Dolnej

Spotkanie odbędzie się w piątek, 25 września, o godz. 17.00 w Miejskiej Bibliotece w Mszanie Dolnej. Organizują je Fundacja Sztetl Mszana Dolna oraz Miejska Biblioteka. Tematem będą listy Jakuba Weissbergera do Aleksandra Kalczyńskiego, zatytułowane Napiszcie mi coś o Was, o Mszanie i o Polsce.

Obaj mężczyźni urodzili się i dorastali na ziemi mszańskiej, choć pochodzili z rodzin różnych wyznań. Chodzili do tego samego gimnazjum, znali tych samych ludzi i spędzali czas w tych samych miejscach – nad Rabą i Mszanką, na górskich szlakach oraz okolicznych stokach. Przed wojną angażowali się także w rozwój gospodarczy i kulturalny regionu.

Ich młodość przerwała wojna. Jakub Weissberger ocalał na wschodzie, ale w Zagładzie stracił rodzinę. Po wojnie wrócił do Mszany Dolnej, by opłakać bliskich oraz ufundować i zaprojektować pomnik na masowej mogile, w której zostali pochowani. Później zamieszkał w Hajfie.

Los Aleksandra Kalczyńskiego również został naznaczony okupacją. Po wpadce konspiracyjnej był brutalnie przesłuchiwany przez gestapo, a następnie trafił do obozów Auschwitz i Sachsenhausen. Po powrocie nie mógł już prowadzić dobrze prosperującej przed wojną restauracji. Założył niewielki zakład pantoflarsko-obuwniczy, który prowadził do końca życia.

Kalczyński, działający w konspiracji pod pseudonimem nawiązującym do legendarnego żydowskiego mieszkańca Mszany, został odznaczony między innymi Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Armii Krajowej. Współpracował z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz pismem regionalistycznym Podhalanka. Należał także do Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego i pisał o historii mszańskich Żydów, przedwojennej Mszanie Dolnej, księdzu Stabrawie oraz Władysławie Orkanie.

Po latach zachowała się nie tylko korespondencja

Weissberger i Kalczyński spotkali się ponownie w Mszanie Dolnej po sześciu dekadach. Ich relacja odżyła jednak wcześniej dzięki listom, które wymieniali przez wiele lat. To właśnie korespondencja stanie się osią spotkania, uzupełnioną o fotografie i opowieści przekazane przez rodziny obu bohaterów.

Dla uczestników będzie to okazja do poznania historii Mszany Dolnej przez losy konkretnych osób – ich przedwojennej codzienności, wojennych doświadczeń i powojennych dróg życiowych. Zachowane listy pokazują również, że pamięć o dawnych mieszkańcach regionu przetrwała nie tylko w opracowaniach historycznych, lecz także w prywatnych archiwach rodzinnych.

Wydarzenie uzupełni muzyka. Kilka przedwojennych szlagierów wykona dr Jakub Antosz-Rekucki. Spotkanie objęto honorowym patronatem burmistrz miasta Agnieszki Orzeł.

Cykl Opowieść o sztetlu Mszana Dolna jest realizowany jako projekt edukacyjno-archiwistyczny. Dofinansowanie pochodzi ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Dziedzictwo społeczne prowadzonego przez Centrum Archiwistyki Społecznej.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Limanowej.