Po co żyję i co zależy ode mnie? Janina Firlej o sensie życia

Codzienny pośpiech łatwo przesłania pytanie, które wraca w ważnych momentach życia – po co właściwie człowiek podejmuje kolejne wysiłki? W felietonie Janiny Firlej pojawiają się rozważania o sensie istnienia, indywidualności i odpowiedzialności za własne wybory. Autorka nie podaje jednej odpowiedzi, lecz prowadzi czytelnika przez różne sposoby myślenia o życiu, wartościach i relacjach z innymi.

• Sens życia zaczyna się od pytań, na które nie ma jednej odpowiedzi
• Zbyt wysokie cele mogą odebrać siłę do dalszego działania
• Indywidualność może stać się własnym wkładem w świat

Sens życia zaczyna się od pytań, na które nie ma jednej odpowiedzi

Autorka wychodzi od zwyczajnego rytmu dnia. Człowiek wstaje, przygotowuje się do pracy, zarabia, zakłada rodzinę, wychowuje dzieci, uczestniczy w życiu społecznym, szuka radości, doświadcza chorób, miłości, konfliktów i starzenia się. Ten ciąg codziennych czynności może jednak prowadzić do pytania, czy samo wykonywanie kolejnych obowiązków wystarcza, by uznać życie za sensowne.

Rozważany sens może mieć różne źródła. Dla jednych będzie związany z Bogiem i religią, dla innych z prawami przyrody, losem, społeczeństwem albo państwem. Janina Firlej zwraca uwagę, że odpowiedzi można szukać także w sobie – we własnym doświadczeniu, rozumie i indywidualności.

Pomocne może być obserwowanie ludzi, którzy osiągnęli ważne dla siebie cele. Nie chodzi wyłącznie o ich sukcesy, lecz również o sposób organizowania czasu, reagowanie na porażki i radzenie sobie z trudnościami. Równie pouczające pozostają losy tych, którym nie udało się zrealizować planów. Oba doświadczenia pokazują, że biografia człowieka nie składa się z samych zwycięstw, a życiowe wybory wymagają oceny własnych możliwości.

Życie przebiega jednocześnie na kilku poziomach. Obejmuje psychikę i wewnętrzne przeżycia, relacje z innymi ludźmi oraz uczestnictwo w kulturze, ideach i systemach wartości. Dopiero spojrzenie na te obszary razem pozwala lepiej zrozumieć, czym dla konkretnej osoby jest sens istnienia.

Zbyt wysokie cele mogą odebrać siłę do dalszego działania

W felietonie pojawia się przestroga przed wyznaczaniem sobie celów, których nie da się realnie osiągnąć. Rozczarowanie i poczucie przegranej często wynikają nie z braku wartości czy wysiłku, lecz z niedopasowania ambicji do możliwości. Osiągalny cel daje szansę na sukces, a sukces wzmacnia człowieka i pozwala mu podejmować kolejne wyzwania.

Autorka podkreśla znaczenie spraw, na które człowiek ma rzeczywisty wpływ. Jeżeli nie korzysta z własnych możliwości działania, decyzje mogą zostać przejęte przez innych. Wtedy łatwiej o manipulację, podporządkowanie i życie według cudzych oczekiwań. Samodzielność wymaga odwagi, ale właśnie w niej rozstrzyga się wiele kwestii związanych z osobistym sensem życia.

Nie oznacza to całkowitego odcięcia od otoczenia. Człowiek buduje siebie również poprzez kontakty z innymi, udział w życiu zbiorowym i stosunek do obowiązujących wartości. Ważne pozostaje jednak to, by nie oddawać całkowicie innym osobom prawa do decydowania o własnej drodze.

Z tych rozważań wynika praktyczna wskazówka: większy cel warto dzielić na etapy, które można ocenić i zrealizować własnym wysiłkiem. Taki sposób działania nie usuwa trudności, ale pozwala odróżnić to, co zależy od człowieka, od tego, na co nie ma on wpływu.

Indywidualność może stać się własnym wkładem w świat

Janina Firlej przekonuje, że każdy człowiek ma zestaw cech i zdolności właściwych tylko jemu. To z nich mogą powstawać nowe pomysły, idee i dzieła. Indywidualność nie jest więc wyłącznie cechą charakteru, lecz także podstawą wkładu w życie społeczne.

Własną biografię można kształtować jak dzieło, któremu nadaje się osobistą wartość. Przykładami są osoby, które przez wiele lat poświęcały się nauce, sztuce lub technice, stopniowo zdobywając wiedzę i mistrzostwo. Ich droga pokazuje, że sens nie musi być danym raz na zawsze hasłem. Może powstawać z konsekwentnie podejmowanych decyzji.

Autorka zastanawia się również, co właściwie oznacza słowo „ja”. Człowiek jest jednocześnie organizmem, psychiką, uczestnikiem życia społecznego i nosicielem określonych wartości kultury. Jego ciało zmienia się z wiekiem, a psychika doświadcza napięć, sprzecznych pragnień i wewnętrznych konfliktów.

W tym kontekście przywołana zostaje klasyczna teoria Zygmunta Freuda, wyróżniająca w psychice poziom irracjonalnych popędów, świadomą kontrolę zachowania oraz sumienie rozumiane jako uwewnętrzniony system wartości. Dbanie o siebie obejmuje zatem nie tylko zdrowie i sprawność fizyczną. Ważne są także higiena psychiczna, zdobywanie wiedzy, rozwijanie inteligencji i ćwiczenie pamięci.

Człowiek potrzebuje również poczucia własnej wartości oraz obszaru spraw, za które sam odpowiada. Ciągłe upokarzanie i przekonywanie o własnej niższości może prowadzić do psychicznego rozbicia. Uznanie innych bywa potrzebne, choć pozostaje zmienne i nietrwałe. Dlatego sensowne życie, zgodnie z przesłaniem felietonu, wymaga połączenia samodzielności z empatią, rozsądkiem i odpowiedzialnością za relacje z innymi.

na podstawie: Gmina Limanowa.