Odkrycie w Łososinie Górnej zmienia historię parafialnej nekropolii

W remizie OSP w Łososinie Górnej zebrało się tłumnie, gdy rozmowy o pamięci zyskały nowy, zaskakujący wątek. Podczas spotkania tuż przed Wszystkimi Świętymi badacz przedstawił hipotezę, która może przestawić mapę lokalnej historii. Mieszkańcy usłyszeli, że pierwszy cmentarz parafialny mógł spoczywać zupełnie gdzie indziej niż dotąd sądzono.

• Nowe ustalenia o cmentarzu parafialnym przy Osiedlu Zielonym
• Kwerenda, mapy i konserwacje w Limanowej
• Plany upamiętnienia dawnej nekropolii

Nowe ustalenia o cmentarzu parafialnym przy Osiedlu Zielonym

Spotkanie w remizie, które odbyło się w niedzielne popołudnie 26 października, połączyło element refleksji z naukowym śledztwem. Gospodarzem wydarzenia był Robert Kowalski — historyk, muzealnik i radny Miasta Limanowa — który podsumował także wyniki ostatniej kwesty na rzecz konserwacji nagrobków. Dzięki wsparciu mieszkańców, Starostwa Powiatowego w Limanowej i firmy Gold Drop Sp. z o.o. przeprowadzono prace przy dwóch zabytkowych grobach.

W drugiej części spotkania Kowalski przedstawił śmiałą tezę: pierwszy parafialny cmentarz, powołany po wydaniu dekrety Józef II Habsburg z 1783 roku, nie znajdował się przy dotychczas przypisywanej ulicy Łososińskiej, lecz w rejonie dzisiejszego Osiedla Zielonego. Miejsce znane dziś jako „cmentarz choleryczny” mogło pierwotnie pełnić funkcję głównej nekropolii parafialnej; dopiero późniejsze epidemie i zmiany w zabudowie wsi zmieniły jego rolę. Wskazaniem na wcześniejsze wykorzystanie terenu mają być ślady kamiennych płyt widocznych na archiwalnych fotografiach.

“To nie tylko ratowanie kamienia. To ratowanie pamięci o ludziach, którzy tworzyli naszą wspólnotę”

• Robert Kowalski

Kwerenda, mapy i konserwacje w Limanowej

Wnioski oparte zostały na szerokiej kwerendzie dokumentów. Badacz sięgnął do zbiorów Archiwum Diecezjalnego w Tarnowie oraz Archiwum Parafialnego w Łososinie Górnej, porównał stare mapy katastralne i wyniki prac terenowych. Połączenie źródeł pisanych z materiałem ikonograficznym i obserwacjami w terenie dało podstawy do postawienia hipotezy, którą teraz trzeba będzie potwierdzić badaniami archeologicznymi.

Przy okazji spotkania przedstawiono też efekty ubiegłorocznej akcji konserwatorskiej. Renowacja m.in. kamiennego nagrobka z żeliwnym krzyżem i piaskowcowego grobowca pokazała, że lokalne działania mają realny skutek dla zachowania zabytków. Organizatorzy zachęcili jednocześnie do udziału w V jubileuszowej kweście, zaplanowanej na 2 listopada na łososińskiej nekropolii.

Plany upamiętnienia dawnej nekropolii

Konfrontacja nowych ustaleń z przestrzenią Mieszkańców wywołała żywą dyskusję o sposobach upamiętnienia ewentualnego miejsca pochówku pierwszych parafian. Władze miasta przygotowują projekt rewitalizacji terenu, który ma na celu godne zaznaczenie i ochronę potencjalnej nekropolii. W spotkaniu uczestniczyli m.in. Jacenty Musiał Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Starej Wsi, Daniel Łącki Przewodniczący Rady Gminy Tymbark, Karol Wojtas Społeczny Opiekun Zabytków, Krzysztof Biernat nauczyciel historii w Szkole Podstawowej nr 4 w Limanowej, Anastazja Brajner z Uniwersytetu Trzeciego Wieku Limanowej oraz Henryk Surma z OSP Łososina Górna.

W kontekście trwających obchodów 700-lecia parafii poruszane tematy nabrały dodatkowej wagi — przypomniały, że historia wsi to nie tylko dokumenty, ale miejsca, które noszą ślady ludzi. Jeśli badania terenowe potwierdzą hipotezę, fragment opowieści o Łososinie Górnej może zostać napisany na nowo, a zaginione nagrobki znów staną się częścią pamięci zbiorowej.

na podstawie: UM Limanowa.