Bałkańskie parki narodowe oczami byłego dyrektora Gorczańskiego Parku

Pełna sala w Galerii „Pod Aniołem” w Rabce-Zdroju odsłoniła to, co w podróżach pociąga najbardziej – krajobraz, dźwięk i opowieść. Podróż Jana Tomasiewicza przez pięć parków Czarnogóry zabrała słuchaczy od krasowych urwisk po jeziora tętniące ptasim życiem, pokazując jednocześnie rozpychające się ślady rozwoju turystyki. Wystąpienie miało charakter zarówno przyrodniczy, jak i refleksyjny – o odpowiedzialności za miejsca, które przyciągają wzrok całej Europy.

• Wieczór w Galerii „Pod Aniołem” – spotkanie z pasją i obrazami Bałkanów
• Pięć parków – od litoralu po alpejskie turnie
• Spotkanie w Rabce‑Zdroju wywołało pytania o równowagę między ochroną a turystyką

Wieczór w Galerii „Pod Aniołem” – spotkanie z pasją i obrazami Bałkanów

Sala wypełniła się miłośnikami przyrody na kolejnym spotkaniu z cyklu „Wędrówki z pasją”, organizowanym przez Burmistrza Rabki-Zdroju i Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Głównym mówcą był Janusz Tomasiewicz, były dyrektor Gorczańskiego Parku Narodowego, który od kilkunastu lat dokumentuje przyrodę Bałkanów. Jego prezentacja to multimedialna opowieść – mapy, zdjęcia, detale flory i fauny – wpisana w osobiste obserwacje przemian krajobrazu i użytkowania terenu.

Pięć parków – od litoralu po alpejskie turnie

Tomasiewicz prowadził publiczność przez pięć czarnogórskich parków narodowych, które łącznie zajmują około 8% powierzchni kraju. Dla porównania, Czarnogóra – 13,1 tys. km² – to mniej niż Małopolska – 15,1 tys. km², a zamieszkuje ją około 600 tys. osób, co nadaje temu obszarowi niezwykłą intensywność przyrodniczą na niewielkim terenie.

• Park Lovćen – na Jezerskim Wierchu stoi mauzoleum Piotr II Petrowić‑Niegosz, a na podejście prowadzą 461 schodów; krajobraz to kras, buczyny i śródziemnomorska flora.
• Jezioro Szkoderskie – największe jezioro Bałkanów, dwie trzecie jego powierzchni leży w Czarnogórze; Tomasiewicz nazwał to miejsce:

“ptasim rajem” gdzie występuje około 280 gatunków ptaków, a ichtiofauna liczy 48 gatunków ryb; ważne ośrodki turystyki to Virpazar i Rijeka Crnojevića.

• Biogradska Góra – teren chroniony od 1878 roku, z jednym z ostatnich dziewiczych lasów Europy i około 2000 gatunków roślin, wśród nich liczne endemity.
• Prokletije – zwane Górami Przeklętymi, o rysie alpejskim i deniwelacjach sięgających 2000 m; szczególną uwagę przykuwa wywierzysko Oko Skakavice z wodą ok. 8°C oraz bory sosny rumelijskiej.
• Durmitor – wysokogórski świat z najwyższym szczytem Bobotov Kuk 2523 m n.p.m., formami polodowcowymi i Kanionem Tary, sięgającym około 1300 m głębokości.

Prezentacja łączyła opisy formacji geologicznych i gatunków z praktycznymi obserwacjami - np. o tym, jak zanikanie tradycyjnego pasterstwa wpływa na stopniowe zarastanie hal.

Spotkanie w Rabce‑Zdroju wywołało pytania o równowagę między ochroną a turystyką

W podsumowaniu Tomasiewicz zwrócił uwagę na dwoistość trendów – naturalna sukcesja i jednoczesny napływ inwestycji turystycznych. To napięcie decyduje o przyszłości parków: czy priorytetem będzie zachowanie fragmentów dziewiczej przyrody, czy rozwój infrastruktury. W dyskusji po wystąpieniu pojawiały się pytania o modele zarządzania, które godziłyby ochronę z lokalnymi korzyściami gospodarczymi.

Partnerem wydarzenia była marka Zagórzańskie Dziedziny, a zdjęcia ilustrujące wystąpienie wykonał Piotr Kuczaj.

Na koniec kilka myśli praktycznych – warto śledzić zaproszenia na kolejne odsłony cyklu „Wędrówki z pasją” organizowane przez miasto i PTTK, bo takie wieczory nie tylko pokazują dalekie krajobrazy, lecz także podpowiadają, jak myśleć o ochronie terenów w swoim regionie. Spotkanie w Rabce‑Zdroju przypomniało, że dyskusja o turystyce i ochronie przyrody to temat, który dotyczy każdego, kto lubi chodzić po górach, fotografować pejzaże czy planować weekendowe wyjazdy.

na podstawie: Gmina Mszana Dolna.